İcra Takibi Nasıl Başlatılır?Adım Adım Başvuru Rehberi

Bir alacağınız var ancak karşı taraf ödemiyorsa ne yaparsınız? Birinci seçenek mahkemede dava açmaktır. Ancak dava süreci yıllarca sürebilir. İkinci ve çok daha hızlı seçenek icra takibi başlatmaktır.

İcra hukuku; alacaklının devlet gücü aracılığıyla alacağını zorla tahsil etmesini sağlayan hukuk dalıdır. Türkiye'de 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) ile düzenlenmiştir. Kanun, hem alacaklıya hızlı tahsilat yolu sunar hem de borçluya belirli itiraz ve korunma hakları tanır.

İcra takibinin temel avantajı şudur: mahkeme kararı olmadan bile başlatılabilir. Elinizde senet, çek ya da yazılı bir sözleşme varsa, üstelik sadece sözlü bir alacak söz konusu olsa dahi ilamsız icra yoluyla takip açılabilir.

Türk icra hukukunda iki ana takip türü bulunur. Hangisinin uygulanacağı, elinizdeki belgelere ve alacağın niteliğine bağlıdır.

Bunlara ek olarak rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip de ayrı bir kategori oluşturur. Bu takip türü; ipotek, rehin veya teminat karşılığı kullandırılan alacakların tahsilinde uygulanır.

İlamsız icra takibi, Türkiye'de en sık kullanılan alacak tahsili yöntemidir. Aşağıdaki adımlar takibin temel çerçevesini oluşturmaktadır:

Elinizde mahkeme ilamı veya ilam niteliğinde bir belge varsa ilamlı icra takibi yolunu tercih edebilirsiniz. İlamsız takibe kıyasla önemli bir fark: borçlunun itiraz hakkı son derece sınırlıdır.

İlamlı takipte borçluya verilen süre genellikle 7 gündür. Borçlu bu süre içinde ödeme yapmaz ya da yetkili mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair karar almaz ise haciz işlemine derhal geçilebilir.

İlamlı takibin en büyük avantajı; borçlunun alacağın varlığına itiraz edememesidir. Mahkeme kararı bu konuyu zaten kesin olarak belirlemiştir. Borçlu ancak borcun ödendiğini ya da zamanaşımı gibi sonraki bir olguyu ileri sürebilir.

Çek ve Senet: Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip

Çek ve bonolar, özel hükümler çerçevesinde kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibine konu olabilir. Bu yolda borçlunun itiraz süresi 5 gündür (İİK m. 168); itiraz seçenekleri de çok daha sınırlıdır. Kambiyo senedi takibinde icra inkar tazminatı oranı da yüksektir: alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

Borçlunun ödeme emrine itiraz etmesi üzerine takip durur. Takibin devam edebilmesi için alacaklının harekete geçmesi gerekir. Alacaklının başvurabileceği iki yol vardır:

İtirazın İptali Davası (İİK m. 67)

İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıliçinde Asliye Ticaret veya Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılır. Dava kazanılırsa mahkeme aynı zamanda icra inkar tazminatına da hükmeder (alacağın en az %20'si oranında). Bu tazminat, borçlunun haksız itirazının yaptırımıdır.

İtirazın Kaldırılması (İİK m. 68)

Alacaklının elinde imzası inkâr edilemeyen bir belge (noterden onaylı senet, resmi daire belgesi, imzaya itiraz edilmemiş yazılı belge vb.) varsa mahkeme yerine icra mahkemesine başvurulabilir. Daha hızlı ve az masraflı olan bu yolda icra mahkemesi belgeleri inceleyerek itirazı kaldırabilir.

Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz talep edebilir. Haciz, borçlunun mal varlığına devlet gücüyle el konulmasıdır. Pratik açıdan hangi malın haczedileceğini belirlemek için önce mal varlığı araştırması yapılır.

Mal Varlığı Araştırması

Avukatlar veya icra müdürlüğü aşağıdaki kayıtlara UYAP ve ilgili kurumlar aracılığıyla erişerek borçlunun mal varlığını araştırabilir:

• Tapu Sicil Müdürlüğü — gayrimenkul varlıkları
• Trafik Müdürlüğü / e-Devlet — araç varlıkları
• Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve SGK kayıtları — banka hesabı ve işyeri bilgisi
• Ticaret Sicili — şirket ortaklık payları
• SGK işyeri kayıtları — çalıştığı işyeri (maaş haczi için)

Başlıca Haciz Türleri ve Öncelik Sırası

Haczedilemeyen Mallar

İİK'nın 82. maddesi bazı mal ve hakları haczedilmez olarak belirlemiştir:

• Temel ev eşyaları (yatak, çamaşır makinesi, buzdolabı, fırın)
• Mesleğin icrası için zorunlu araç ve gereçler
• Asgari geçim ödeneği
• Maaşın dörtte üçü (net maaşın %25'i haczedilebilir)
• Tarım işçilerinin tarım aletleri ve çift hayvanları
• Mezarlık yerleri ve dini kitaplar

Haciz işlemi tamamlandıktan sonra alacaklı, haczedilen malların satışını talep edebilir. Satış talebi, haciz tarihinden itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır; aksi hâlde haciz düşer.

Menkul Mal Satışı

Haczedilen taşınır mallar açık artırmayla satılır. Satış öncesinde kıymet takdiri (değer tespiti) yaptırılır. İcra dairesi, satış tarih ve koşullarını ilan eder. Satış bedelinin alacağı karşılaması halinde bakiye alacaklıya ödenir, artı kısım varsa borçluya iade edilir.

Gayrimenkul Satışı

Gayrimenkul satışı daha kapsamlı bir süreçtir. Kıymet takdiri yaptırılır, ilan verilir, satış ilanı en az iki kez yayımlanır ve açık artırma yapılır. İlk artırmada muhammen değerin %50'sinin altında teklif verilirse ikinci artırmaya gidilir. İkinci artırmada %50 barajı aranmaz; yalnızca icra alacaklarını ve rüçhanlı alacakları karşılaması yeterli görülür.

Satış bedelinden öncelikli sırada şunlar karşılanır: icra masrafları, ilk sıra alacaklılar (rehinli alacaklılar), ardından haciz sırasına göre diğer alacaklılar.

Bursa Adalet Sarayı'nda birden fazla icra müdürlüğü faaliyet göstermektedir. Hangi icra dairesinin yetkili olduğu; alacaklı ve borçlunun ikametgâh adresleri ile alacağın türüne göre belirlenir.

Bursa; sanayisi, ticaret hacmi ve nüfus yoğunluğu nedeniyle yüksek sayıda icra dosyası işleyen şehirler arasındadır. Ticari alacaklar, kira alacakları ve tüketici alacakları Bursa icra müdürlüklerinde en sık görülen dosya türleridir.

Büromuz, Osmangazi başta olmak üzere Yıldırım, Nilüfer, Gemlik, Mudanya ve Bursa'ya bağlı tüm ilçelerde icra takiplerini yürütmektedir. UYAP üzerinden elektronik takip başlatabilmemiz sayesinde Bursa dışından müvekkillerimize de hizmet verebilmekteyiz.

Hukuki destek almadan yürütülen icra takiplerinde sıklıkla yapılan hatalar, sürecin uzamasına ya da alacağın tamamen kaybedilmesine neden olabilir:

• Zamanaşımı süresinin kaçırılması:Alacak türüne bağlı olan zamanaşımı süreleri son derece kritiktir. Adi alacaklarda 10 yıl, ticari alacaklarda 5 yıl, kira alacaklarında 5 yıl ve haksız fiil tazminatında 2 yıllık süre uygulanır. Sürenin dolmasıyla birlikte icra takibi teknik olarak başlatılabilse de borçlunun zamanaşımı def'ini ileri sürmesiyle alacak tahsil edilemez hale gelir.
• Borçlunun güncel adresinin araştırılmaması:Ödeme emri yanlış adrese gönderilirse tebligat gerçekleşmez ve süreç uzar. Borçlunun güncel adresinin SGK kayıtları, nüfus müdürlüğü ve ticaret sicilinden araştırılması gerekir.
• Faiz hesabının hatalı yapılması:Alacağa uygulanacak faiz türü (yasal faiz, avans faizi, ticari faiz) ve başlangıç tarihi hatalı belirlenirse eksik tahsilat yapılır ya da itiraz gerekçesi doğar.
• İtiraz sonrası pasif kalma: Borçlunun itirazını alacaklı öğrendikten sonra 1 yıl içinde harekete geçilmezse dava hakkı düşer. Bu süre kaçırıldığında alacak sıradan bir alacağa döner.
• Yetersiz haciz talebi: Borçlunun yalnızca tek bir varlığı üzerine haciz talep etmek, o varlığın değersiz ya da başkasına devredilmiş olması halinde tahsilatı engelleyebilir. Kapsamlı mal varlığı araştırması yapılarak birden fazla varlığa haciz konulması daha etkilidir.
• Satış talep edilmemesi: Haciz konulmasına rağmen 1 yıl içinde satış talep edilmezse haciz düşer ve süreç başa döner. Takvim takibi bu nedenle kritiktir.

İcra takibi; doğru adımlar izlendiğinde alacaklarınızı dava açmaya gerek kalmadan hızla tahsil edebileceğiniz güçlü bir hukuki araçtır. Ancak süreler ve prosedürler açısından hassasiyet gerektirir; bir adımın atlanması ya da bir sürenin kaçırılması ciddi hak kayıplarına yol açabilir.

Bursa'da icra takibi başlatmak, devam eden bir takibi yönetmek ya da haksız bir takiple karşı karşıya kaldıysanız Av. M. Haşim Alan Hukuk Bürosu'na başvurun. Osmangazi merkezli büromuz, UYAP üzerinden elektronik takip imkânıyla tüm Bursa genelinde hizmet vermektedir.